???? ???? ???????

فرمان روا طهماسب نخستین

صفویان
شاهان
تیتر زمانٔ سلطنت
فرمانروا اسماعیل اولیه ۹۰۷- ۹۳۰
سلطان طهماسب اولیه ۹۳۰- ۹۸۴
پاد شاه اسماعیل دوم ۹۸۴- ۹۸۵
فرمانروا محمد خدابنده ۹۸۵- ۹۹۶
فرمان روا عباس اولیه ۹۹۶- ۱۰۳۸
سلطان صفی ۱۰۳۸- ۱۰۵۲
فرمانروا عباس دوم ۱۰۵۲- ۱۰۷۷
سلطان سلیمان ۱۰۷۷- ۱۱۰۵
فرمان روا شاه حسین ۱۱۰۵- ۱۱۳۵
رخ‌های سرشناس هم‌بعد از ظهر
مقدس اردبیلی • میرداماد • میرفندرسکی • محمدتقی مجلسی • محمدباقر مجلسی • پژوهشگر کرکی • روحانی بهائی • روضه خوان حر عاملی • سید نعمت‌الله جزایری • تشریفات مشهد ملاصدرا
اصلی
مبارزه چالدران • صلح آماسیه • معاهده زهاب • حمله افغان‌ها
نبو
پاد شاه طهماسب نخستین صفوی (۹۱۹ق-۹۸۱ق) فرزند فرمانروا اسماعیل اولیه (مؤسس صفویه) میباشد. وی با ۵۴ سال سلطنت، زمانبر‌ترین بازه حکومت را در میان شاهان صفوی داشت. مذهب شیعه در حین پاد شاه اسماعیل مذهب قانونی جمهوری اسلامی ایران اعلام شد اما استقرار و بسط آن در زمانه پاد شاه طهماسب رخداد. تشکیل بنیان روحانیت شیعی از زمان طهماسب شروع و بعد از ورود پژوهشگر ثانی به جمهوری اسلامی ایران دودمان‌های روضه خوان از علمای مهاجر و فرزندانشان در کشور‌ایران تشکیل شد.
صلح آماسیه فی مابین فرمان روا طهماسب و پادشاه سلیمان سبب ساز شد که برای برهه زمانی ۲۰ سال بین جمهوری اسلامی ایران و عثمانی صلح برقرار باشد. در طول وی پایتخت جمهوری اسلامی ایران از تبریز به قزوین منتقل شد.

معاش‌طومار
طهماسب نخستین در سال ۹۱۹ ه‍.ق دیده به جهان گشود. او در یک سالگی به امر پدرش سلطان اسماعیل به هرات جابجایی یافت و خراسان تا رود آموری اصطلاحا به وی وابستگی گرفت و دیو فرمان روا رملو حکم کننده بلخ به للگی (سرپرستی) وی تعیین شد. او ده ساله بود که به سلطنت رسید و از سال ۹۳۰ تا ۹۸۴ ه‍.ق به دوران ۵۴ سال سلطنت کرد که زمان بر‌ترین روزها سلطنت در روزگار صفوی به حساب می آید.[۱]

با اینکه سلطان اسماعیل مؤسس سلسله صفویه میباشد، البته ثبات حکومت صفویه در زمان وقت گیر حکومت فرمان روا طهماسب بود.[۲] نصفه نخستین سلطنت وی بیشتر در رفع نفاق و تعدادی دستگی دربین سران قزل باش و اداره نبرد در سرحدات شرقی و غربی میهن سپری شد.[۳]

فرمانروا طهماسب در پنجاه و چهار‌مین سال سلطنت خویش در ۱۵ صفر سال ۹۸۴ق در قزوین از عالم رفت و بعداز چندی جسد اورا در مشهد دفن کردند. فرمانروا طهماسب آرم می‌بخشید که مردی موحد و پایبند به تکالیف و فرایض فقهی میباشد. در‌حالتی که چه مذهب شیعه در طول بابا وی مذهب قانونی شد، البته استقرار و پیشرفت آن در زمان‌ پادشاه طهماسب اجرا گرفت.[۴]

اتفاق ها اصلی زمانه سلطنت
رویا رویی با معاندان فرنگی
از به عبارتی شروع زمامداری طهماسب، معاندان سرسخت دولت صفوی یعنی ازبکان و عثمانیان هجوم ها خویش را به کشور‌ایران شروع کردند. عبیدالله خان ازبک و امرای دیگر وی به صورت مداوم خراسان را آیتم تاخت و تاز و کشتار قرار می‌دادند. سرنوشت در نبرد والا " لیوان" در سال ۹۳۵ ه‍.ق با شکستی که طهماسب به عبیدالله وارد کرد، برای مدتی خراسان از حمله ها ازبکان درامان ماند.[۵] در جناح غربی، فرمانروا طهماسب با معاند بزرگی همانند شاه سلیمان رسمی مواجه بود. پادشاه عثمانی وارث مرز و بوم‌های وسیعی بود که پدرش در اروپا و آسیای غربی و شمال آفریقا به دست آورده بود. اما خویش وی هم مرتبا بر دامنه این تصرفات می‌ادامه داد.

فرار و گریز اولامه شاه تکلو از سران دارای اعتبار قزلباش به عثمانی و پناهندگی القاص میرزا اخوی فرمان روا طهماسب به شاه سلیمان و نیز تحریکاتی که در استانبول علیه کشور ایران اعمال دادند، حریق پیکار در بین دولت صفوی و حکومت عثمانی را دامن زد.[۶]

سپاهیان عثمانی یک‌سری توشه به بخشها غربی متصرفات صفوی و آذربایجان حمله کردند. با دقت به تعداد بسیار کمتر سپاهیان صفوی، آن ها راه حل‌ای جز استعمال از جنگ دفاعی نداشتند. فرمانروا طهماسب نیز با به کار گیری از تاکتیک امحای منابع حداکثر افتتاح را می کرد. توسعه آن ها را بازدارنده میگردید، به طوری که لشکرکشی‌ها به نتایجی که مراد لحاظ فرمان روا عثمانی بود، سبب نشد. حتی‌د‌ر برخی از جناح‌ها مانند قفقاز متحمل باخت شدند. اسماعیل میرزا فرزند پادشاه طهماسب در سال ۹۵۸ ه‍.ق با فتح ارزنه الروم و کردستان و ارمنستان، مناطقی را که به اطاعت فرمان روا عثمانی درآمده بود، دوباره به حاکمیت صفویه اضافه کرد.[۷]

فرمان روا طهماسب نخستین

صفویان
شاهان
تیتر زمانٔ سلطنت
فرمانروا اسماعیل اولیه ۹۰۷- ۹۳۰
سلطان طهماسب اولیه ۹۳۰- ۹۸۴
پاد شاه اسماعیل دوم ۹۸۴- ۹۸۵
فرمانروا محمد خدابنده ۹۸۵- ۹۹۶
فرمان روا عباس اولیه ۹۹۶- ۱۰۳۸
سلطان صفی ۱۰۳۸- ۱۰۵۲
فرمانروا عباس دوم ۱۰۵۲- ۱۰۷۷
سلطان سلیمان ۱۰۷۷- ۱۱۰۵
فرمان روا شاه حسین ۱۱۰۵- ۱۱۳۵
رخ‌های سرشناس هم‌بعد از ظهر
مقدس اردبیلی • میرداماد • میرفندرسکی • محمدتقی مجلسی • محمدباقر مجلسی • پژوهشگر کرکی • روحانی بهائی • روضه خوان حر عاملی • سید نعمت‌الله جزایری • تشریفات مشهد ملاصدرا
اصلی
مبارزه چالدران • صلح آماسیه • معاهده زهاب • حمله افغان‌ها
نبو
پاد شاه طهماسب نخستین صفوی (۹۱۹ق-۹۸۱ق) فرزند فرمانروا اسماعیل اولیه (مؤسس صفویه) میباشد. وی با ۵۴ سال سلطنت، زمانبر‌ترین بازه حکومت را در میان شاهان صفوی داشت. مذهب شیعه در حین پاد شاه اسماعیل مذهب قانونی جمهوری اسلامی ایران اعلام شد اما استقرار و بسط آن در زمانه پاد شاه طهماسب رخداد. تشکیل بنیان روحانیت شیعی از زمان طهماسب شروع و بعد از ورود پژوهشگر ثانی به جمهوری اسلامی ایران دودمان‌های روضه خوان از علمای مهاجر و فرزندانشان در کشور‌ایران تشکیل شد.
صلح آماسیه فی مابین فرمان روا طهماسب و پادشاه سلیمان سبب ساز شد که برای برهه زمانی ۲۰ سال بین جمهوری اسلامی ایران و عثمانی صلح برقرار باشد. در طول وی پایتخت جمهوری اسلامی ایران از تبریز به قزوین منتقل شد.

معاش‌طومار
طهماسب نخستین در سال ۹۱۹ ه‍.ق دیده به جهان گشود. او در یک سالگی به امر پدرش سلطان اسماعیل به هرات جابجایی یافت و خراسان تا رود آموری اصطلاحا به وی وابستگی گرفت و دیو فرمان روا رملو حکم کننده بلخ به للگی (سرپرستی) وی تعیین شد. او ده ساله بود که به سلطنت رسید و از سال ۹۳۰ تا ۹۸۴ ه‍.ق به دوران ۵۴ سال سلطنت کرد که زمان بر‌ترین روزها سلطنت در روزگار صفوی به حساب می آید.[۱]

با اینکه سلطان اسماعیل مؤسس سلسله صفویه میباشد، البته ثبات حکومت صفویه در زمان وقت گیر حکومت فرمان روا طهماسب بود.[۲] نصفه نخستین سلطنت وی بیشتر در رفع نفاق و تعدادی دستگی دربین سران قزل باش و اداره نبرد در سرحدات شرقی و غربی میهن سپری شد.[۳]

فرمانروا طهماسب در پنجاه و چهار‌مین سال سلطنت خویش در ۱۵ صفر سال ۹۸۴ق در قزوین از عالم رفت و بعداز چندی جسد اورا در مشهد دفن کردند. فرمانروا طهماسب آرم می‌بخشید که مردی موحد و پایبند به تکالیف و فرایض فقهی میباشد. در‌حالتی که چه مذهب شیعه در طول بابا وی مذهب قانونی شد، البته استقرار و پیشرفت آن در زمان‌ پادشاه طهماسب اجرا گرفت.[۴]

اتفاق ها اصلی زمانه سلطنت
رویا رویی با معاندان فرنگی
از به عبارتی شروع زمامداری طهماسب، معاندان سرسخت دولت صفوی یعنی ازبکان و عثمانیان هجوم ها خویش را به کشور‌ایران شروع کردند. عبیدالله خان ازبک و امرای دیگر وی به صورت مداوم خراسان را آیتم تاخت و تاز و کشتار قرار می‌دادند. سرنوشت در نبرد والا " لیوان" در سال ۹۳۵ ه‍.ق با شکستی که طهماسب به عبیدالله وارد کرد، برای مدتی خراسان از حمله ها ازبکان درامان ماند.[۵] در جناح غربی، فرمانروا طهماسب با معاند بزرگی همانند شاه سلیمان رسمی مواجه بود. پادشاه عثمانی وارث مرز و بوم‌های وسیعی بود که پدرش در اروپا و آسیای غربی و شمال آفریقا به دست آورده بود. اما خویش وی هم مرتبا بر دامنه این تصرفات می‌ادامه داد.

فرار و گریز اولامه شاه تکلو از سران دارای اعتبار قزلباش به عثمانی و پناهندگی القاص میرزا اخوی فرمان روا طهماسب به شاه سلیمان و نیز تحریکاتی که در استانبول علیه کشور ایران اعمال دادند، حریق پیکار در بین دولت صفوی و حکومت عثمانی را دامن زد.[۶]

سپاهیان عثمانی یک‌سری توشه به بخشها غربی متصرفات صفوی و آذربایجان حمله کردند. با دقت به تعداد بسیار کمتر سپاهیان صفوی، آن ها راه حل‌ای جز استعمال از جنگ دفاعی نداشتند. فرمانروا طهماسب نیز با به کار گیری از تاکتیک امحای منابع حداکثر افتتاح را می کرد. توسعه آن ها را بازدارنده میگردید، به طوری که لشکرکشی‌ها به نتایجی که مراد لحاظ فرمان روا عثمانی بود، سبب نشد. حتی‌د‌ر برخی از جناح‌ها مانند قفقاز متحمل باخت شدند. اسماعیل میرزا فرزند پادشاه طهماسب در سال ۹۵۸ ه‍.ق با فتح ارزنه الروم و کردستان و ارمنستان، مناطقی را که به اطاعت فرمان روا عثمانی درآمده بود، دوباره به حاکمیت صفویه اضافه کرد.[۷]